فوتبال بهعنوان يك صنعت مهم و عاملي اثرگذار در رشد اقتصاد كشورهاي همواره مورد توجه بوده است. به راستي چرا سرمايه گذارن خارجي جذب صنعت فوتبال ايران نمي شوند؟ آيا ميتوان با رفع اين موانع صنعت فوتبال را در ايران گسترش داد؟
به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايران)؛ "بررسي موانع نهادي اثرگذار بر جذب سرمايهگذاريهايخارجي در صنعت فوتبال ايران" عنوان تحقيقي است كه توسط جواد مرادي، مدرس دانشگاه آزاد شهركرد و محمدرضا مرادي، استاديار دانشگاه شهركرد در هفتمين همايش بينالمللي تربيت بدني و علوم ورزشي ارائه شد.
بخشي از اين تحقيق در زير آمده است:
ورزش و تفريحات سالم در كشورهاي توسعهيافته بهعنوان يك صنعت مهم و عاملي اثرگذار در رشد اقتصاد ملي بسيار مورد توجهاست و يكي از بزرگترين و درآمد زاترين صنايع در قرن بيست ويك بهشمار مي رود. اين صنعت به سرعت جهاني شده و قلمرو آن همهجا را تسخير كرده است. در بين تمامي ورزشها، فوتبال بهگواه تمام شواهد موجود، پر طرفدارترين و محبوبترين ورزش در جهان و كشورمان است. تأثيرات اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و سياسي فوتبال (در سطح ملي و بين المللي)، آنرا به پديده غيرقابل تفكيك زندگي امروز در بسياري از كشورها تبديل كردهاست.
فوتبال در كشورهايي چون انگلستان و اسپانيا، فوتبال به منزله ماشين اقتصادي عمل ميكند كه سالانه ميليونها دلار درآمد دارد. امروزه و با تشديد پديده هايي همانند جهاني شدن و با ظهور شركت هاي چند مليتي و سرمايه گذاران خارجي (نظير حاميان مالي)، صنعت ورزش نيز دستخوش تغييرات زيادي گرديده است.
اين شركت ها با در اختيار داشتن بيش از دو سوم تجارت جهاني نقش اساسي در اقتصاد كشورها دارند. در اين زمينه مي توان از فوتبال انگلستان به عنوان نمونه برتر در جذب شركت هاي فرامليتي و سرمايه گذاران خارجي در ورزش نام برد.
اما در ايران علي رغم تعريف چنين منبع درآمدي، از منابع تأمين كننده مالي ورزش در طرح جامع ورزش كشور، باز هم صنعت فوتبال ايران از حضور چنين شركت هايي بي نصيب مانده است. قدر مسلم عوامل، موانع و متغيرهاي زيادي در بروز چنين كمبودي وجود دارد . ازآنجا كه يكي از متغيرهاي مهم درجذب سرمايهگذاري خارجي وضعيت نهادي مكان سرمايه پذير ميباشد، محقق برآن شد تا به بررسي وضعيت اين متغير در صنعتفوتبالايران بپردازد.
اين موانع را مي توان به دو دسته موانع محيطي خارجي و موانع محيطي داخلي تقسيم كرد. موانع محيطي خارجي موانعي هستند كه خارج از محيط صنعت فوتبال قراردارند و مواردي هستند كه ريشه در ساختار و نهادهاي صنعت ورزش دارند و ناشي از برنامه ريزي هاي كلان و تصميمات ستادي و سازماني مراكز و كانون هاي تصميم ساز براي ورزش كشور مي شوند. در اين زمينه پيشنهاد مي شود، با باز تعريف در سياست گذاري هاي ورزشي و همكاري و هماهنگي بين بخشي و بين سازماني نظير سازمان تربيتبدني و سازمان خصوصي سازي اقدام به برطرف كردن پاره اي از موانع نمود. ضمن اينكه لازم است سياست گذاري ها و بستر سازي حقوقي و قانوني مناسبي از سوي برنامه ريزان ورزش كشور صورت پذيرد و حضور سرمايه گذاري خارجي در صنعت ورزش كشور را صرف بكار بردن يك كلمه در طرح جامع ورزش باقي نگذارند. به عنوان مثال لازم است در اين زمينه سياست هاي كاملاً سازگار با فعاليت هاي شركت هاي چند مليتي وضع گردد. علاوه بر اين لازم است امتيازات و تسهيلات ويژه اي براي سرمايه گذاران به عنوان مشوق در نظر گرفته شود و اطلاع رساني گسترده، شفاف و صريح در اين زمينه صورت پذيرد.
دستهدوم موانع درون محيط صنعت فوتبال ايران قرار دارند كه برطرف كردن چنين موانعي احتياج به باز تعريف و تغييراتي در برنامهريزي هاي راهبردي و عملياتي و انجام اصلاحاتي از قبيل اقتصادي، مالي، حقوقي و قانوني در نهادهاي صنعتفوتبالكشور را طلب ميكند.
پيشنهاد ميشود چنين اصلاحاتي از واحدهاي سازنده صنعت فوتبال (باشگاهها) شروع شود و با توجه به موارد قانوني (اصل44 قانوناساسي و بند(ز) ماده 117 قانون برنامه چهارم توسعه) با بكارگيري برنامههايي برابر با استانداردهاي تعريف شده زمينه را براي نوع جديد باشگاهداري مرسوم شده در فوتبال روز دنيا (ثبت تجاري و اداره شركتي) فراهم نمود تا باشگاهها در ادامه بتوانند آسانتر وارد بازار بورس و در نتيجه زمينهساز جذب انواع سرمايهگذاران شوند.
ضمن اينكه ميتوان با انجام اقداماتي نظير مديريت مؤثر بازاريابي، بكارگيري روشهايي به منظور ارتقا نشان نهادهاي فوتبال، ايجاد آژانسهاي تخصصي بازاريابي، تدوين قوانيني كه تضمينكننده حقوق كپي رايت باشد و درنظر گرفتن مشوق هاي ويژه براي سرمايهگذاران زمينه جذب انواع سرمايه گذاران در صنعت فوتبال كشور فراهم نمود.
نتيجه گيري نهايي:
ازآنجا كه خصوصي سازي مقدمهاي بر جذب سرمايهگذاري خارجي است و ازآنجا كه تقريباً كل ساختار فوتبال كشور دولتي ميباشد ضرروت دارد به مقوله خصوصي سازي به منظور جذب انواع سرمايه گذاران و شركتهاي فرامليتي در صنعت فوتبال كشور بهشكل ويژهاي از سوي كليه مديران و برنامهريزان مربوطه پرداختهشود.